Köpeklerde Öksürük: Kalp, Enfeksiyon ve Solunum Yolu Nedenleri

Köpeğiniz kuru kuru öksürüyor, sanki boğazına bir şey takılmış gibi öğürüyor, “kaz sesi”ne benzeyen sert bir ses çıkarıyor veya öksürüğe hızlı nefes alma ve halsizlik eşlik ediyorsa bunun altında farklı hastalıklar bulunabilir. Köpeklerde öksürük, tek başına bir hastalık değil; gırtlak, soluk borusu, bronşlar, akciğerler ve bazı durumlarda kalp-damar sistemiyle ilişkili sorunlarda ortaya çıkan koruyucu bir reflekstir.

Öksürüğün kuru veya derin olması, ne zaman başladığı, heyecan ve egzersizle artıp artmadığı, başka köpeklerle yakın zamanda temas bulunması, ateş, burun akıntısı veya solunum güçlüğünün eşlik etmesi olası nedenleri ayırmada önemli ipuçları sağlar. Bununla birlikte yalnızca öksürüğün sesine bakarak kennel cough, trakea çökmesi veya kalp yetmezliği tanısı koymak mümkün değildir.

Özellikle yaşlı küçük ırk bir köpekte kalp üfürümü ile öksürüğün aynı anda bulunması öksürüğün otomatik olarak kalp yetmezliğinden kaynaklandığı anlamına gelmez. Köpeklerde akciğer ve hava yolu hastalıkları da öksürüğün çok önemli nedenleridir.

Köpeklerde Öksürük Neden Olur?

Özellikle merkezi hava yollarındaki tahriş öksürük refleksini tetikler ve öksürük, gırtlaktan akciğerlere kadar uzanan farklı solunum yolu hastalıklarında görülebilir.

Başlıca nedenler:

• enfeksiyöz solunum yolu hastalıkları,
• trakea çökmesi,
• akut veya kronik bronşit,
• pnömoni,
• kalp hastalıkları,
• solunan duman, aerosol ve diğer tahriş ediciler,
• yabancı cisimler,
• bazı paraziter hastalıklar,
• daha nadiren kitleler veya diğer yapısal hastalıklardır.

Bu nedenle “köpeğim öksürüyor” şikâyetinde yalnızca sesi dinlemek değil, köpeğin tamamını değerlendirmek gerekir.

1. Enfeksiyöz Solunum Yolu Hastalıkları

Kennel Cough (Barınak Öksürüğü)

Köpeklerde bulaşıcı öksürüğün önemli nedenlerinden biri canine infectious respiratory disease complex (CIRDC), yaygın adıyla kennel cough veya barınak öksürüğüdür.

Tek bir mikroorganizmaya bağlı olmak zorunda değildir. Bordetella bronchiseptica dahil farklı bakteriyel ve viral etkenler tabloya katılabilir.

Özellikle yakın zamanda:

• köpek otelinde kalan,
• barınağa giren,
• köpek parkına giden,
• köpek kuaförü veya bakım merkezinde bulunan,
• eğitim grubuna katılan,
• başka köpeklerle yakın temas eden

Bir köpekte yeni başlayan öksürük CIRDC olasılığını artırır. Bu enfeksiyonlar köpek parkı, pansiyon ve bakım merkezi gibi köpeklerin yakın temas ettiği ortamlarda kolayca yayılabilir.

Öksürük genellikle:

• kuru,
• sert,
• nöbetler halinde,
• bazen öğürmeyle sonlanan

bir yapıda olabilir.

Ayrıntılı bulaşma, belirtiler ve takip için köpeklerde kennel cough (barınak öksürüğü) rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Kennel Cough Olan Her Köpeğe Antibiyotik Gerekir mi?

Hayır.

Ek bir bakteriyel enfeksiyon veya pnömoni şüphesi bulunmayan komplikasyonsuz CIRDC vakalarının çoğunda sistemik antibiyotik tedavisi rutin olarak gerekli değildir.

Bu nedenle evde kalan eski antibiyotiği öksüren köpeğe vermek doğru değildir.

2. Zatürre ve Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları

Enfeksiyon akciğer dokusuna ilerlediğinde pnömoni (zatürre) gelişebilir.

Öksürüğün yanında:

• hızlı nefes alma,
• artmış solunum çabası,
• halsizlik,
• ateş,
• iştahsızlık,
• burun akıntısı,
• aktivitede belirgin azalma

görülebilir.

Solunum yolu enfeksiyonları hafiften ciddi tablolara kadar değişebilir ve özellikle genel durumu bozulan köpeklerde alt solunum yollarının değerlendirilmesi gerekir.

Köpeğiniz belirgin şekilde enerjisizleştiyse köpeklerde halsizlik rehberimizdeki genel durum uyarıları da dikkate alınmalıdır.

3. Trakea Çökmesi

Trakea çökmesi, soluk borusunu açık tutan kıkırdak yapıların zayıflaması sonucunda hava yolunun nefes sırasında daralmasıyla oluşan ilerleyici bir hastalıktır.

Özellikle:

• Yorkshire Terrier,
• Pomeranian,
• Toy Poodle,
• Chihuahua

gibi küçük ve toy ırklarda daha sık görülür.

Trakea çökmesinin gelişiminde birden fazla etken rol oynar. Küçük ırklarda daha sık görülmesi, hastalıkta genetik yatkınlığın da etkili olabileceğini düşündürmektedir.

En tipik belirtilerden biri:

kuru, sert ve kaz ötüşüne benzeyen kronik öksürük

şeklindedir.

Öksürük:

• heyecan,
• fiziksel aktivite,
• sıcak ve nemli hava,
• sigara dumanı gibi irritanlar,
• boyun bölgesine baskı

ile kötüleşebilir.

Pomeranian Boo özellikleri ve bakımı rehberinde de ırka özgü sağlık risklerini ayrıca ele alıyoruz.

4. Kronik Bronşit

Köpeklerde uzun süren öksürüğün nedenlerinden biri kronik bronşittir.

Başka bir solunum hastalığıyla açıklanamayan ve en az iki aydır devam eden öksürük, kronik bronşitin temel tanımlayıcı özelliğidir. Hastalık küçük ırklarda daha sık görülse de büyük köpeklerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler:

• tekrarlayan öksürük nöbetleri,
• dinlenme sonrası öksürük,
• egzersizin başında öksürük,
• bazen hırıltı,
• ileri vakalarda solunum çabasında artış

şeklinde olabilir.

Sigara dumanı ve solunum yollarını tahriş eden çevresel maddeler belirtileri ağırlaştırabilir.

5. Kalp Hastalıkları Köpeklerde Öksürük Yapar mı?

Sol taraflı konjestif kalp yetmezliğinde akciğerlerde sıvı birikmesi, yani pulmoner ödem gelişirse öksürük, dinlenmede hızlı nefes alma, solunum güçlüğü, egzersiz toleransında azalma ve halsizlik görülebilir. Bununla birlikte özellikle küçük ırk ve yaşlı köpeklerde öksürük çoğu zaman eş zamanlı hava yolu hastalıklarıyla ilişkilidir.

Şiddetli sol atriyum büyümesi öksürük olasılığını artırabilir; ancak bunun bronşlara doğrudan mekanik basıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı kesin değildir. Bu nedenle kalp üfürümü ve öksürük birlikte bulunsa bile tek başına konjestif kalp yetmezliği tanısı konulamaz.

Kalp hastalığına eşlik edebilecek diğer bulguları köpeklerde kalp yetmezliği belirtileri rehberimizde ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Köpek Gece Öksürüyorsa Kalp Hastalığı mı?

Gece veya dinlenme dönemlerinde artan öksürük kalp hastalığını düşündürebilecek bir öykü özelliğidir, ancak tek başına kalp yetmezliğini göstermez.

Kronik bronşit ve diğer hava yolu hastalıklarında da öksürük:

• yatış sonrası,
• dinlenmeden kalkarken,
• egzersizin başlangıcında

belirginleşebilir.

Kalp kaynaklı solunum problemi ihtimali özellikle:

• dinlenmede solunum hızının artması,
• belirgin nefes darlığı,
• egzersiz toleransının düşmesi,
• bayılma,
• karında sıvı birikimi,
• bilinen kalp hastalığı

eşlik ettiğinde daha fazla önem kazanır.

Bu ayrım için göğüs röntgeni ve gerektiğinde ekokardiyografi gibi testler kullanılabilir.

Öksürüğün Şekli ve Ortaya Çıktığı Zaman Ne Anlatır?

Öksürüğün sesi ve tetiklendiği durum tanı koydurmaz; ancak veteriner hekimin ayırıcı tanı listesini daraltmasına yardımcı olabilir.

Köpek Boğazına Bir Şey Takılmış Gibi Öksürüyor: Neden Olur?

Köpeğin boğazına bir şey takılmış gibi:

• boynunu uzatması,
• sert şekilde öksürmesi,
• öksürüğün sonunda öğürmesi,
• yutkunması,
• az miktarda köpüklü salgı çıkarması

özellikle trakea veya üst hava yollarının irritasyonunda görülebilir.

Kennel cough nöbetleri bu nedenle sahipler tarafından sık sık kusma veya boğaza yabancı cisim kaçmasıyla karıştırılabilir.

Ancak ani başlayan gerçek bir hava yolu yabancı cisminde:

• panik,
• sürekli öğürme,
• ağzını patileme,
• salya,
• nefes alamama,
• morarma

gibi belirtiler gelişebilir.

Görmediğiniz bir yabancı cismi çıkarmak amacıyla köpeğin boğazına körlemesine parmak sokmak doğru değildir. Cismi daha derine itme, dokulara zarar verme ve ısırılma riski oluşturabilir.

Atağın kısa bir videosunu çekmek, veteriner hekimin öksürük–öğürme–kusma ayrımını yapmasına yardımcı olabilir.

Köpeğin Öksürmesi ile Ters Hapşırma Aynı Şey mi?

Hayır.

Ters hapşırma (reverse sneezing), öksürükten farklı bir reflekstir.

Öksürük sırasında hava güçlü biçimde dışarı atılır. Ters hapşırmada ise köpek arka arkaya kısa ve güçlü şekilde içeri nefes çeker.

Ters hapşırmada:

• boyun uzayabilir,
• ağız genellikle kapalı kalır,
• horlama veya çekme sesi oluşabilir,
• birkaç saniye veya kısa bir nöbet sonrası köpek normale dönebilir.

Ters hapşırma, burun ile boğazın birleştiği bölgedeki tahrişe bağlı olarak gelişen tekrarlayan, ani ve güçlü içe nefes çekişleriyle karakterizedir.

Nöbetlerin sıklaşması, uzaması veya solunum güçlüğüyle birlikte olması veteriner değerlendirmesini gerektirir.

Köpeklerde Öksürük Ne Zaman Acildir?

Öksürüğün sesi kadar köpeğin nefes alıp alamadığı önemlidir.

Köpeklerde solunum sıkıntısının başlıca alarm belirtileri arasında hızlı soluma, karın kaslarının nefes almaya belirgin şekilde katılması, baş ve boynu uzatarak nefes alma, dil veya diş etlerinde mavi-mor renk değişimi, güçsüzlük ve çökme bulunur. Solunum sıkıntısı tıbbi bir acildir.

Öksürükle birlikte solunum hızı veya çabası belirgin arttıysa köpeklerde hızlı nefes alma ve titreme rehberimiz de yardımcı olabilir.

Veteriner kontrolü özellikle şu durumlarda geciktirilmemelidir:

• belirgin nefes güçlüğü,
• mavi veya mor dil/diş eti,
• bayılma veya çökme,
• öksürükle kan gelmesi,
• ciddi halsizlik,
• iştahsızlık,
• ateş,
• giderek kötüleşen öksürük,
• yavru veya ileri yaş köpekte genel durum bozukluğu.

Köpeklerde Öksürük Nasıl Teşhis Edilir?

Veteriner hekim öncelikle öksürüğün hikâyesini ve köpeğin genel durumunu değerlendirir.

Önemli bilgiler:

• öksürük ne zaman başladı?
• kuru mu, derin mi?
• bir anda mı başladı?
• gece mi artıyor?
• heyecan veya koşuyla tetikleniyor mu?
• boyun bölgesine baskıyla artıyor mu?
• yakın zamanda başka köpeklerle temas oldu mu?
• ateş veya burun akıntısı var mı?
• hızlı veya zor nefes alma bulunuyor mu?
• kalp üfürümü veya bilinen kalp hastalığı var mı?
• köpek sigara dumanı veya irritanlara maruz kalıyor mu?

Göğüs Röntgeni

Toraks röntgeni:

• akciğer dokusu,
• bronşlar,
• kalp büyüklüğü,
• pnömoni,
• pulmoner ödem,
• bazı kitleler,
• bazı trakea sorunları

hakkında bilgi sağlayabilir.

Kalp Değerlendirmesi

Kalp hastalığından şüphelenildiğinde:

• kalp ve akciğerlerin dinlenmesi,
• göğüs röntgeni,
• elektrokardiyografi,
• ekokardiyografi

gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Trakea Değerlendirmesi

Trakea çökmesi dinamik bir hastalık olduğu için standart röntgende her zaman görünmeyebilir.

Trakea çökmesinin değerlendirilmesinde gerektiğinde:

röntgen,
floroskopi,
bronkoskopi

gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Floroskopi, trakeayı nefes alma ve verme sırasında hareketli biçimde görüntülemeye olanak sağlar.

Solunum Yolu Örnekleri

Kronik veya karmaşık vakalarda bronkoskopi, sitoloji ve mikrobiyolojik incelemeler de gerekebilir.

Köpek Öksürürken Evde Ne Yapılabilir?

Evde amaç öksürüğü rastgele bastırmak değil, köpeğin durumunu güvenli biçimde izlemek ve veteriner için yararlı bilgi toplamaktır.

Şunları yapabilirsiniz:

• öksürük nöbetinin videosunu çekin,
• ne zaman başladığını not edin,
• yaklaşık sıklığını kaydedin,
• egzersiz veya heyecanla ilişkisini gözlemleyin,
• başka köpeklerle temas olup olmadığını not edin,
• sigara dumanı ve aerosol ürünlerinden uzaklaştırın,
• öksürük devam ederken yoğun egzersiz yaptırmayın,
• boyun baskısıyla artan öksürükte uygun göğüs tasması kullanın.

Bulaşıcı solunum yolu hastalığı olasılığında diğer köpeklerle yakın teması da geçici olarak sınırlandırmak gerekir.

Evde Yapılmaması Gerekenler

Yapılmaması gerekenler:

1. İnsan öksürük şurubu vermeyin.
2. Evde kalan antibiyotikleri kullanmayın.
3. Veteriner önerisi olmadan öksürük baskılayıcı başlamayın.
4. Kalp ilacının veya idrar söktürücünün dozunu kendiniz değiştirmeyin.
5. Boğazına körlemesine parmak sokmayın.
6. Nefes güçlüğü olan köpeği egzersize zorlamayın.
7. Bulaşıcı enfeksiyon şüphesi varsa köpek parkı veya bakım merkezine götürmeyin.
8. Solunum güçlüğü gelişmiş köpeği evde bekletmeyin.

Öksürük koruyucu bir reflekstir ve tedavisi altta yatan nedene göre değişir; bazı hastalıklarda öksürük baskılayıcı kullanılabilirken bazı durumlarda farklı tedavi gerekir.

Köpeğim Öksürüyor: Aciliyet ve Neden Kontrolü

Köpeklerde Öksürük Hakkında Sık Sorulan Sorular

Benzer Yazılar:

Köpeklerde Kalp Yetmezliği Belirtileri: Öksürük, Hızlı Nefes ve Çabuk Yorulma Köpeklerde Kusma: Nedenleri, Ne Zaman Tehlikeli ve Ne Yapmalı? Köpeklerde Kanlı İshal: Nedenleri, Parvovirüs Riski ve Acil Müdahale Kedilerde İdrar Yolu Tıkanıklığı Belirtileri: 24 Saatlik Acil Durum Rehberi Kedi ve Köpeklerde Zehirlenme Belirtileri Köpeklerde Karın Şişliği: Gaz mı, Ölümcül Mide Dönmesi (GDV) mi?